Blog

Het einde van het vast contract?

NIM_1955.jpg De maatschappij verandert razendsnel op alle mogelijke domeinen. En dat heeft zo zijn gevolgen voor onze manier van werken. Ans De Vos van Antwerp Management School en Frederik Anseel van de Universiteit Gent zetten een boompje op over flexibele loopbanen, jobs die gelukkig maken en zekerheden en percepties.

Hoe zullen onze jobs er in de toekomst uitzien? Hebben we daar een duidelijk zicht op? 
Ans De Vos (AMS): “Ik vind van niet. Alles evolueert razendsnel. De tijd dat bedrijven vijfjarenplannen konden maken, is duidelijk voorbij. De fax was twintig jaar geleden een modern toestel en lijkt nu een relikwie uit de middeleeuwen. Het enige wat organisaties zeker weten is dat alles steeds sneller verandert en dat de onvoorspelbaarheid toeneemt. Ook over onze manier van werken in de toekomst. Een en ander zorgt voor een hoop onzekerheid en die leidt er dan weer toe dat mensen een beetje van alles door elkaar gaan roepen. Het is één van onze opdrachten als academici om via onderzoek een beetje orde op zaken te stellen en dingen duidelijk in kaart te brengen. We hebben dat eind vorig jaar samen met Roularta Media Group onder meer gedaan in de studie Next Generation Work, waarin we peilden naar de manier waarop hooggeschoolde werknemers naar de toekomst kijken. Daarnaast onderzochten we in het kader van de SD Worx leerstoel 'Next Generation Work: Creating Sustainable Careers' het loopbaanbeleid bij 789 organisaties.”

Zijn daarin opmerkelijke evoluties te zien? 
De Vos: “Er is inderdaad sprake van nieuwe attitudes. We hebben het onder meer over de ‘boundaryless career attitude’. Dit betekent dat mensen zich minder begrensd in een organisatie voelen. Vroeger was een carrière bijna eigendom van een bedrijf. Organisaties waren hierdoor gemakkelijker geneigd om in hun mensen te investeren, want er was grote zekerheid dat mensen lang zouden blijven. Mensen weten onderhand dat levenslang bij dezelfde werkgever blijven, stilaan een illusie is.” 

Betekent dit dat mensen steeds meer zelf gaan bepalen voor wie ze werken? Je hoort vaak zeggen dat organisaties steeds met een minder grote ‘vaste schil en ene grotere flexibele schil’ gaan werken…   
Frederik Anseel (UGent): “Dat is inderdaad iets dat aan het leven is, en dat toeneemt. We kunnen dat niet ontkennen. In Nederland noemt men dat het zzp-fenomeen, het feit dat steeds meer mensen een carrière uitbouwen als zelfstandige zonder personeel. En het lijkt ook een ideaalbeeld dat veel mensen willen nastreven omdat ze dan zelfredzaam en in grote vrijheid hun carrière vorm kunnen geven, of toch de indruk hebben dat dit kan. Maar ik wil toch wel duidelijk aanstippen dat het hier om een minderheid van de werkende bevolking gaat. Heel veel mensen zijn er helemaal niet op uit om op die manier te werken en kunnen volgens mij ook niet om met de extra onzekerheid die hieruit voortvloeit. Het is niet omdat in steeds meer artikelen verschijnt dat we straks allemaal als freelancer zullen werken, dat dit ook daadwerkelijk gebeurt. Nogmaals: ik ontken niet dat er een trend is om flexibeler en als freelancer te gaan werken, maar heel veel mensen zijn daar zelf allerminst naar op zoek. Een meerderheid van de werknemers wil gewoon blijven werken in de structuren die we al jaren gewoon zijn. Want die bieden nog enigszins houvast en zekerheid.”  

Kan dat wel nog in tijden waarin er geen dag voorbij gaat zonder dat we horen dat de loonkost voor onze werkgevers veel te hoog is? 
De Vos: “Over de loonkost is het laatste woord zeker nog niet gezegd en bij elke grote ontslagronde bij bedrijven komt het thema onvermijdelijk weer op de voorgrond. Denk maar aan de ontslagronde die Delhaize in juni aankondigde. Maar los daarvan heb ik niet de indruk dat organisaties al klaar zijn voor een model waarin ze vooral met tijdelijke medewerkers zouden werken. Alle leidinggevenden zijn opgegroeid met een bedrijfsmodel met hiërarchie en controle. Ik denk dat er toch nog wel wat water naar de zee zal vloeien voordat ze dat kunnen loslaten.” 

Zouden ze daar dan geen baat bij hebben? Dan zouden ze minder moeten investeren in zaken als opleiding en loopbaanontwikkeling, want ze zouden de competenties van flexibele medewerkers kunnen inhuren op een ogenblik dat ze die nodig hebben? 
De Vos: “Daar is misschien iets voor te zeggen, maar organisaties blijven vooral zoeken naar oplossingen binnen hetzelfde paradigma en blijven liever de controle behouden. Sinds de jaren negentig zitten ze in een enorm veranderingsproces. Enerzijds kunnen ze zelf de toekomst van het bedrijf minder goed inschatten en anderzijds veranderen mensen gemakkelijker van werk. Dit zorgt bij bedrijven voor een duale houding tegenover loopbaanmanagement. Sommigen stellen zich de vraag of ze nog wel moeten investeren in mensen die na drie jaar weg zijn.”

Of die na twee jaar tijdskrediet vragen om een wereldreis te maken...
Anseel: “Ook dat gaat om een minderheid. De jongste jaren is bij organisaties zeer sterk de insteek gegroeid om te gaan denken over de troeven die de medewerkers te bieden hebben. Wie investeert in loopbaanontwikkeling verhoogt immers het engagement van zijn mensen omdat ze ervaren dat het bedrijf op langere termijn denkt. Personalisatie is een basisprincipe om loopbanen in de toekomst vorm te geven met het oog op motiverende, gezonde en gelukkige jobs. Het impliceert echter geen naïeve, onbezonnen vrijheid. Loslaten waar mogelijk, vasthouden waar nodig. Hoe deze balans tussen loslaten en vasthouden precies vorm te geven, is echter op basis van de huidige stand van de wetenschap nog onduidelijk en vraagt om een systematische gerichte onderzoekinspanning. Juist om deze balans beter te begrijpen en vorm te geven werd door de Universiteit Gent en Securex een speciale leerstoel ‘Working in the 21st century: Creating business results through a personalized organisation’ opgericht. De Securex Leerstoel nodigt hr-professionals, bedrijfsleiders en beleidsmakers uit om fundamenteel anders na te denken over werken.” 

Waarom het einde van het vast contract WEL in zicht is
En wel om deze redenen:

  • De tijd dat bedrijven vijfjarenplannen konden maken, is voorbij. Bedrijven kunnen werknemers geen zekerheid geven. 
  • Bedrijven moeten wendbaar op veranderingen kunnen inspelen. Dat vraagt de nodige flexibiliteit van de medewerkers. 
  • De mentaliteit verandert. Een leven lang bij dezelfde werkgever ziet de jongere generatie niet meer zitten.
  • Werken met freelancers geeft geen administratieve rompslomp. Als bedrijf krijg je gewoon een factuur toegestuurd. Je hoeft je geen werkgeversbijdragen betalen, geen fiscale fiches versturen,…  
Waarom het einde van het vast contract NIET in zicht is
En wel om deze redenen:
  • Veel mensen kunnen niet omgaan met onzekerheid. Ze willen werken in de structuren die ze al jaren gewoon zijn.
  • Bedrijven zijn niet klaar om te werken in een model met alleen tijdelijke werkkrachten.
  • Overschat het zelfregulerende vermogen van mensen niet. Niet iedereen kan accuraat zijn competenties inschatten, zijn diensten verkopen, zijn werk te plannen…
  • Wie gaat al die freelancers coördineren? Ook dat brengt een hoge kost met zich mee. 
Auteur : Geert Degrande – FOTO Nicolas Maeterlinck